Tribute to VALIE EXPORT

VALIE EXPORT (1940–2026) należy do najważniejszych prekursorek konceptualnej sztuki mediów, performance i filmu.

Twórczość artystki obejmuje fotografię cyfrową, video environment, instalacje, body performance, film fabularny, eksperymentalny, dokumentalny, Expanded Cinema, fotografię konceptualną, interakcje między ciałem i materią, Persona Performance, instalacje laserowe, obiekty, rzeźby, teksty krytyczne z zakresu sztuki współczesnej i feminizmu.

W latach 60. i 70. artystka kojarzona była z ruchem Akcjonistów Wiedeńskich. W tym okresie tworzyła prace o radykalnej, agresywnej, wręcz szokującej formie. W roku 1967 Waltraud Höllinger porzuciła zdominowane przez mężczyzn środowisko artystyczne, zrezygnowała ze swojego nazwiska i przybrała pseudonim, który jest nazwą popularnych wówczas w Austrii papierosów „Smart Export”. W proteście przeciwko patriarchalnej hierarchii własną tożsamość przekształciła w markę – VALIE EXPORT, a w centrum swoich zainteresowań postawiła zagadnienie obecności kobiecego ciała.

VALIE EXPORT uczestniczyła w Documenta 6 (1997) i Documenta 12 (2007) w Kassel. W 1985 film fabularny, którego jest reżyserką i autorką scenariusza Die Praxis der Liebe został nominowany do nagrody Złotego Niedźwiedzia na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Berlinie. Od 1975 realizowała projekty kuratorskie, brała udział w międzynarodowych sympozjach, wystawach i programach filmowych.

Pierwsza prezentacja twórczości VALIE EXPORT w Polsce została zorganizowana przez Andrzeja Mroczka w Galerii Labirynt w 1977 roku. Wykład Valie tłumaczony był przez Małgorzatę Sady i był to początek przyjaźni trwającej do końca.

Artystka odeszła w maju 2026. Hołd złożony artystce będzie nawiązaniem do Körperkonfigurationen (Konfiguracje ciała, 1972–1976) – słynnego cyklu fotografii, w którym wchodziła w interakcję z geometrycznymi formami budynków, schodami i fasadami. Poprzez contortions (nienaturalne wygięcia i pozy) jej ciało stawało się „żywą geometrią”, która opierała się lub dopasowywała do sztywnych, fallicznych struktur patriarchalnego miasta.

Tribute to VALIE EXPORT

Działanie performatywne w przestrzeni miejskiej
Koncepcja i prowadzenie: VESTANDPAGE (Verena Stenke i Andrea Pagnes)

Performans jest hołdem dla twórczości VALIE EXPORT i nawiązuje do jej słynnego cyklu fotograficznego „Körperkonfigurationen” („Konfiguracje ciała”, 1972–1976). Artystka umieszczała swoje ciało w dialogu z geometrią miejskiej architektury – schodami, ścianami, fasadami i innymi elementami przestrzeni. Poprzez nienaturalne wygięcia i pozycje ciało stawało się „żywą geometrią”, która z jednej strony opierała się sztywnym strukturom miasta, z drugiej – wchodziła z nimi w relację.

Podczas festiwalu uczestnicy warsztatów oraz zaproszeni ochotnicy, pod kierunkiem duetu VESTANDPAGE (Verena Stenke i Andrea Pagnes), podejmą próbę twórczej reinterpretacji wybranych konfiguracji ciała. Po zapoznaniu się z dokumentacją fotograficzną i ideami VALIE EXPORT będą tworzyć efemeryczne działania performatywne w przestrzeni miejskiej, wykorzystując własne ciała jako narzędzie dialogu z architekturą.

Nie będzie to rekonstrukcja historycznych prac, lecz współczesna interpretacja i artystyczny gest pamięci, zapraszający do refleksji nad relacją ciała, przestrzeni publicznej, architektury i obecności. Każde działanie powstanie w odpowiedzi na konkretne miejsce i chwilę, tworząc żywy dialog z dziedzictwem jednej z najważniejszych postaci sztuki performansu.