O projekcieOpowieści / Stories
Międzynarodowy Festiwal Sztuk Performatywnych „Opowieści” narodził się w roku 2023 i był częścią projektu „Opowieści. Świat jest bardziej skomplikowany niż nasze prawdy o nim” – interdyscyplinarnego wydarzenia artystyczno-edukacyjnego w obszarze współczesnych sztuk wizualnych, w tym sztuk performatywnych. Projekt realizowany był w partnerstwie przez Muzeum Mazowieckim w Płocku i Kunstbanken Center for Contemporary Art w Hamar pod patronatem twórczości Franciszki i Stefana Themersonów.
Nawiązanie do Themersonów wynikało zarówno z linii programowej Muzeum Mazowieckiego (które w 2021 r. otworzyło Galerię Themersonów), jak również z uniwersalności myśli i dorobku artystycznego tej pary w kontekście współczesnej sztuki. Środki na realizację projektu pochodziły z Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego (MF EOG) 2014 – 2021 w ramach Programu Kultura oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
W roku 2025 Muzeum Mazowieckie w Płocku kontynuowało ideę „Opowieści” i zorganizowało kolejną edycję festiwalu sztuk performatywnych. II Międzynarodowy Festiwal Sztuk Performatywnych „Opowieści” dział się od 25 do 27 lipca 2025 roku.
Było to wydarzenie złożone z performance’ów kilkunastu międzynarodowych artystów, instalacji artystycznych, sceny dla młodych artystów, pokazów filmowych, spotkań z artystami. Kuratorka festiwalu, Małgorzata Sady, zaprosiła do uczestnictwa w wydarzeniu zarówno performerów o wieloletnim dorobku, jak i interesujących artystów rozpoczynających swe kariery. Byli to to m.in. Ewa Zarzycka (PL), Alastair MacLennan (Irlandia Płn/ Szkocja), Hubert Zemler (PL), Ralph Peters i Susanne Weins (Niemcy), grupa artystek szwajcarskich – Muda Mathis, Sus Zwick, Fränziska Madoerin, Chris Regn, Dorotea Rust.
Festiwal angażował, stawiał pytania i budował platformę porozumienia. Był wydarzeniem o zasięgu międzynarodowym, z racji pochodzących z wielu krajów Europy artystów, uniwersalności poruszanych na festiwalu tematów, jak i publiczności.
„Opowieści” otrzymały wsparcie Programu Stypendialnego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Gaude Polonia” oraz Narodowego Centrum Kultury, był także współfinansowany ze środków Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej.
W roku 2026 Muzeum Mazowieckie w Płocku zaprasza na trzecią edycję swego wydarzenia. III Międzynarodowy Festiwalu Sztuk Performatywnych „Opowieści” odbędzie się w dniach 24-26 lipca. Jak zawsze realizowany jest pod patronatem Franciszki i Stefana Themersonów. Motto tegorocznej edycji brzmi: „By dojść do źródła, trzeba płynąć pod prąd” (S.J.Lec „Myśli nieuczesane”)
Myśl ta przyświeca sztuce (działaniom artystów) jako obszarowi funkcjonującemu na specjalnych prawach w naszych społeczeństwach. To sztuka otwiera nas na to ‘inne’ , obdarzone wartościami coraz mniej obecnymi w życiu codziennym. Aby osiągnąć głębokie zrozumienie lub odkryć coś wartościowego, trzeba podjąć wysiłek i iść pod prąd, podążać własną, czasem trudniejszą drogą, miast poddawać się nurtowi powszechnie przyjmowanych opinii.
„Opowieści. Świat jest bardziej skomplikowany niż nasze prawdy o nim”
2026
Światowej klasy performerzy, legendy sztuki współczesnej i artyści z piętnastu krajów przyjadą tego lata do Płocka. Przez trzy dni miasto stanie się międzynarodową stolicą sztuk performatywnych, goszcząc twórców z Polski, Szwajcarii, Kuby, Belgii, Włoch, Niemiec, Słowacji, Boliwii, Ukrainy, Senegalu, Hiszpanii, Holandii, RPA, Australii i Wielkiej Brytanii.
W programie trzeciej edycji festiwalu „Opowieści” znajdą się działania artystów należących do najciekawszych i najbardziej cenionych osobowości obszaru sztuk performatywnych.
Gwiazdy tegorocznego festiwalu
Gośćmi festiwalu będą m.in. VestAndPage – włosko-niemiecki duet Vereny Stenke i Andrei Pagnesa, uznawany za jedną z najważniejszych formacji europejskiej sztuki performance. Ich działania, prezentowane na całym świecie, łączą intensywne doświadczenie cielesności z refleksją nad pamięcią, miejscem i relacjami społecznymi. Artyści poprowadzą również warsztaty poprzedzające festiwal (20–23 lipca).
W programie znajdzie się także „Tribute to Valie Export” – poświęcony zmarłej w maju austriackiej ikonie sztuki awangardowej. Część działań odbędzie się w przestrzeni miejskiej. Z kolei „Monologi z Gazy” będą czytane indywidualnie przez artystów.
Do Płocka przyjedzie również Marcia Farquhar, artystka o międzynarodowej renomie, której performanse realizowane były zarówno w muzeach i galeriach, jak i w przestrzeniach codzienności – od parków po prywatne mieszkania. W działaniu będzie wspierał ją mąż – Jem Finer.
Boliwijska artystka Giovanna Miralles wprowadzi nas w świat inspirowany ceremoniami Majów. Kubańsko-belgijska artystka Lázara Rosell Albear zaprezentuje solowy koncert połączony z projekcją wideo. Performerki ze Szwajcarii przybliżą twórczość Niki de Saint Phalle.
Ukraiński kolektyw GALAS (Vlad Gryn i Taras Gembik) zaprosi publiczność do wspólnej uczty. Holenderski duet Steef Kersbergen i Caro Ruoff podejmie temat tranzycji i tożsamości. Natalia Zagórska-Thomas zaproponuje wielogodzinne działanie partycypacyjne oraz osobny performans.
Wśród zagranicznych gości znajdą się również Viktor Fucek (Słowacja), Sara Simeoni (Włochy) oraz Mamadou Góo Bâ (Senegal), który stworzy wyjątkowy projekt z kompozytorem i pianistą improwizującym Andrzejem Rejmanem. Simon Zagórski-Thomas (Wielka Brytania) zaprosi publiczność do swojego świata muzyki i animacji.
30-minutowy film „Jak rozumieć świat”, zrealizowany przez Louisiana Channel, przybliży sylwetkę jednego z najwybitniejszych współczesnych artystów – Williama Kentridge’a z RPA. Natomiast instalacja Renaty Buziak (Australia), łącząca wideo i tkaninę, zaprezentuje stworzoną przez nią innowacyjną technikę fotograficzną biochromu.
Zapraszamy także na równoczesny z brytyjską premierą pokaz filmu „Expiry” – poruszającego portretu najstarszego żyjącego brytyjskiego artysty performatywnego Kena Turnera, opowieści o twórczości, przemijaniu i radosnym starzeniu się.
Wybitni polscy twórcy
Polską scenę reprezentować będą m.in. Ewa Zarzycka – legenda polskiej sztuki performance, Grażyna Chmielewska – uznana tancerka butoh, a także Ola Kozioł, obdarzona niezwykłym głosem.
Swoje działania zaprezentują również: Urszula Ziemkiewicz, Jagoda Kwiatkowska, Kornelia Ciejka, Łukasz Horbów, Maciej Kryński, Agata Szuba, Michał Górski i Julia Borowiecka.
Festiwal to nie tylko prezentacje uznanych twórców i artystów wyłonionych w open call. Program obejmuje również warsztaty, działania partycypacyjne i projekty realizowane wspólnie z mieszkańcami. Dzięki temu publiczność stanie się nie tylko widzem, ale również współtwórcą wydarzenia.
Tegorocznej edycji przyświeca motto:
„By dojść do źródła, trzeba płynąć pod prąd”
(S.J. Lec, „Myśli nieuczesane”)
Wstęp na wszystkie wydarzenia jest bezpłatny.
Szczegółowy program festiwalu oraz kolejne informacje o artystach opublikujemy już wkrótce.
Zachęcamy do śledzenia wydarzenia i strony www.opowiesci-stories.pl.
Organizatorem festiwalu jest Muzeum Mazowieckie w Płocku, a współorganizatorem Płocki Ośrodek Kultury i Sztuki im. Themersonów. Wydarzenie wspierają finansowo Samorząd Województwa Mazowieckiego „Mazowsze serce Polski” oraz Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej.
Kuratorka festiwalu: Małgorzata Sady
Koordynatorki: Agnieszka Płocieniak-Kaniewska, Milena Kolibczyńska
Dobry duch festiwalu: Leonard Sobieraj, dyrektor Muzeum Mazowieckiego w Płocku
2025
W roku 2025 Muzeum mazowieckie w Płocku kontynuował ideę „Opowieści” i zorganizować kolejną edycję festiwalu sztuk performatywnych. II Międzynarodowy Festiwal Sztuk Performatywnych „Opowieści” trwał od 25 do 27 lipca 2025 roku w Muzeum Mazowieckim w Płocku (Tumska 8 i Kolegialna 6).
Było to to wydarzenie złożone z performance’ów kilkunastu międzynarodowych artystów, instalacji artystycznych, sceny dla młodych artystów, pokazów filmowych, spotkań z artystami. Kuratorka festiwalu, Małgorzata Sady, zaprosiła do uczestnictwa w wydarzeniu zarówno performerów o wieloletnim dorobku, jak i interesujących artystów rozpoczynających swe kariery. Byli to m.in. Ewa Zarzycka (PL), Alastair MacLennan (Irlandia Płn/ Szkocja), Hubert Zemler (PL), Ralph Peters i Susan Weins (Niemcy), grupa artystek szwajcarskich – Muda Mathis, Sus Zwick, Fränziska Furter, Chris Regn, Dorotea Rust. Od 25 do 27 lipca 2025 roku opanowali oni zróżnicowaną przestrzeń Muzeum Mazowieckiego w Płocku – muzealną aulę, patio przy ul. Tumskiej i Kolegialnej, salę wystaw czasowych. Spotkaliśmy się z różnymi odmianami sztuki performance, muzyką, filmem, poezją, instalacjami, teatrem, sztuką nowych mediów. Festiwal angażował, stawiał pytania i budował platformę porozumienia. Był wydarzeniem o zasięgu międzynarodowym, z racji pochodzących z wielu krajów Europy artystów, uniwersalności poruszanych na festiwalu tematów, jak i publiczności.
Kuratorką festiwalu była Małgorzata Sady.
Małgorzata Sady Pisze i mówi o filmie, sztuce i literaturze, tłumaczy, fotografuje, maluje, tworzy przestrzenie dźwiękowe. Pracuje przy realizacji filmów dokumentalnych i animowanych. Wykłada w Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych w Warszawie. Od końca lat 70 jako kuratorka, tłumaczka i autorka projektów artystycznych współpracuje z centrami sztuki, studiami filmowymi, uczelniami, festiwalami teatralnymi, sztuki performance i filmowymi w Polsce i na wszystkich kontynentach. Autorka licznych przekładów z dziedziny sztuki współczesnej, literatury, filozofii, historii (Wittgenstein, Russell, Themerson, Czechowicz, Poświatowska i in). Dwukrotna stypendystka MKiDN. Kuratorka stałej wystawy Themersonów w Muzeum Mazowieckim. W prowadzonej przez nią oficynie „Gaberbocchus w Polsce” od roku 2002 wydaje Utwory rozrzucone Themersonów. Współpracuje z Festiwalem Themersonów w Płocku od początku jego istnienia. Twórczość tej niezwykłej pary artystów była tematem wielu jej wykładów, prezentacji, wystaw i publikacji w Polsce, Japonii, Izraelu, Białorusi, Szwajcarii, Ukrainie, Litwie, Australii, Wielkiej Brytanii, Irlandii, Szwecji i in. Obecnie jest w trakcie realizacji rocznego projektu finansowanego przez Program Kultura – fundusze EOG, inspirowanego twórczością Themersonów i kończy pracę nad biografią Franciszki i Stefana, z którymi łączyła ją przyjaźń przez 10 ostatnich lat ich życia.
2022 – 2023
„Opowieści/ Świat jest bardziej skomplikowany niż nasze prawdy o nim”, którego częścią był I Międzynarodowy Festiwal Sztuk Performatywnych, był projektem artystyczno-edukacyjny w obszarze współczesnych sztuk wizualnych (w tym sztuk performatywnych) realizowanym w partnerstwie przez Muzeum Mazowieckim w Płocku i Kunstbanken Senter For Samtidskunst w Hamar pod patronatem twórczości Franciszki i Stefana Themersonów.
Nawiązanie do Themersonów było kluczowe dla zadania – wynika zarówno z linii programowej Muzeum Mazowieckiego (które w 2021 r. otworzyło Galerię Themersonów), jak również z uniwersalności myśli i dorobku artystycznego tej pary w kontekście współczesnej sztuki.
Projekt realizowany był przez rok, w okresie kwiecień 2023 – marzec 2024, a program wydarzeń zakłada organizację działań w regionach o niższym dostępie do kultury, lezących poza dużymi centrami, zarówno w Polsce (Płock), jak i Norwegii (Hamar).
Cele projektu: stworzenie platformy współpracy pomiędzy instytucjami działającymi w podobnym środowisku w Polsce i Norwegii, w tym wsparcie ich przedsiębiorczości, upowszechnienie i promocja współczesnej sztuki i praktyk performatywnych wśród szerokiej publiczności, upowszechnienie dorobku Themersonów, nawiązanie relacji sprzyjającej lepszej komunikacji i zrozumieniu między artystami, instytucjami i obywatelami dwóch krajów wykorzystujących sztukę jako medium, popularyzacja efektów współpracy na arenie międzynarodowej, promocja różnorodności kulturowej (aktywizacja grup mniejszościowych).
Kuratorkami projektu „Opowieści” były:
Małgorzata Sady
Pisze i mówi o filmie, sztuce i literaturze, tłumaczy, fotografuje, maluje, tworzy przestrzenie dźwiękowe. Pracuje przy realizacji filmów dokumentalnych i animowanych. Wykłada w Polsko-Japońskiej Akademii Technik Komputerowych w Warszawie. Od końca lat 70 jako kuratorka, tłumaczka i autorka projektów artystycznych współpracuje z centrami sztuki, studiami filmowymi, uczelniami, festiwalami teatralnymi, sztuki performance i filmowymi w Polsce i na wszystkich kontynentach. Autorka licznych przekładów z dziedziny sztuki współczesnej, literatury, filozofii, historii (Wittgenstein, Russell, Themerson, Czechowicz, Poświatowska i in). Dwukrotna stypendystka MKiDN. Kuratorka stałej wystawy Themersonów w Muzeum Mazowieckim. W prowadzonej przez nią oficynie „Gaberbocchus w Polsce” od roku 2002 wydaje Utwory rozrzucone Themersonów. Współpracuje z Festiwalem Themersonów w Płocku od początku jego istnienia. Twórczość tej niezwykłej pary artystów była tematem wielu jej wykładów, prezentacji, wystaw i publikacji w Polsce, Japonii, Izraelu, Białorusi, Szwajcarii, Ukrainie, Litwie, Australii, Wielkiej Brytanii, Irlandii, Szwecji i in. Obecnie jest w trakcie realizacji rocznego projektu finansowanego przez Program Kultura – fundusze EOG, inspirowanego twórczością Themersonów i kończy pracę nad biografią Franciszki i Stefana, z którymi łączyła ją przyjaźń przez 10 ostatnich lat ich życia.
Ingrid Blekastad
Od 2000 roku jest dyrektorem i liderem artystycznym Kunstbanken Hedmark Kunstsenter. Kunstbanken to centrum sztuki współczesnej mieszczące się w Hamar, norweskim mieście położnym 1,5 h godziny od Oslo. Blekastad jest inicjatorką zaangażowania Kunstbanken w sztukę performance, a od 2003 roku jest kuratorką odbywającego się tam Międzynarodowego Festiwalu Performance oraz licznych wystaw sztuki współczesnej.
Ukończyła historię sztuki na Uniwersytecie w Bergen, przez 11 lat pracowała jako kurator w Muzeum Sztuki w Lillehammer. Była wykładowcą historii sztuki na Lillehammer University College, opublikowała wiele artykułów na temat sztuki współczesnej w różnych magazynach poświęconych sztuce, katalogach wystaw i książkach.
———
Fundusze Norweskie i EOG służą współpracy na rzecz ograniczania nierówności ekonomicznych i społecznych w Europie. Od momentu powstania wdrożono tysiące
projektów, w których wzięła udział jeszcze większa liczba osób, przyczyniając się do realizacji tych celów. Rozwinięto relacje i osiągnięto rezultaty.
Bezzwrotna pomoc finansowa dla Polski w postaci dwóch instrumentów pod nazwą: Mechanizm Finansowy EOG oraz Norweski Mechanizm Finansowy (potocznie znanych jako fundusze norweskie), pochodzi z trzech krajów EFTA (Europejskiego Stowarzyszenie Wolnego Handlu), będących zarazem członkami EOG (Europejskiego Obszaru Gospodarczego), tj. Norwegii, Islandii i Liechtensteinu.
Konsekwencją członkostwa Polski w Unii Europejskiej było przystąpienie do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG). Na mocy Umowy o rozszerzeniu EOG z 14 października 2003 r. ustanowiona została pomoc finansowa krajów Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA), tworzących EOG – a tym samym korzystających z możliwości, jakie oferuje rynek wewnętrzny UE – dla najmniej zamożnych państw UE, w tym także Polski.
W październiku 2004 r. polski rząd podpisał dwie umowy, które umożliwiają korzystanie z dodatkowych, obok funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności Unii Europejskiej, źródeł bezzwrotnej pomocy zagranicznej: Memorandum of Understanding wdrażania Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego oraz Memorandum of Understanding wdrażania Norweskiego Mechanizmu Finansowego. Darczyńcami są 3 kraje EFTA: Norwegia, Islandia i Liechtenstein.
Oba mechanizmy zostały objęte jednolitymi zasadami i procedurami oraz podlegają jednemu systemowi zarządzania i wdrażania w Polsce. Obecnie funkcję koordynacyjną w tym względzie – jako Krajowy Punkt Kontaktowy – pełni Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju.
Wdrażanie Mechanizmów Finansowych w Polsce odbywa się na podstawie Regulacji ws. wdrażania MF EOG i NMF, przy uwzględnieniu wytycznych przygotowanych przez państwa-darczyńców.